Ο Γουρλομάτης είναι ένα μικρό ψάρι που ζει στα βαθιά νερά της Μεσογείου και είναι απόλυτα προσαρμοσμένο στο σκοτάδι του βυθού. Το σώμα του είναι μακρόστενο και λεπτό με χρώμα καφετί προς κίτρινο στην ράχη και ασημένιο στα πλευρά, ενώ συχνά έχει σκούρες κηλίδες. Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του είναι τα τεράστια μάτια του τα οποία έχουν ένα έντονο σμαραγδί πράσινο χρώμα όταν πέσει φως πάνω τους. Αυτά τα μάτια λειτουργούν σαν καθρέφτες για να εκμεταλλεύονται το ελάχιστο φως της αβύσσου. Σε αντίθεση με όσα πιστεύονταν παλιότερα, το ψάρι δεν παράγει το δικό του φως (βιοφωσφορισμός) αλλά τα μάτια του αντανακλούν έντονα το φως λόγω μιας ειδικής δομής που έχουν.

Είναι είδος που ζει αποκλειστικά στον βυθό, συνήθως σε περιοχές με λάσπη ή άμμο. Το συναντάμε σε μεγάλα βάθη που ξεκινούν από τα 50 μέτρα και φτάνουν μέχρι τα 1000 μέτρα, αν και τα περισσότερα ψάρια βρίσκονται μεταξύ 200 και 600 μέτρων στην άκρη της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας.

Είναι μικρόσωμο ψάρι. Το συνηθισμένο του μήκος είναι 15 με 20 εκατοστά. Το μέγιστο μήκος που μπορεί να φτάσει είναι τα 40 εκατοστά, αλλά τέτοια μεγέθη είναι εξαιρετικά σπάνια στις ελληνικές θάλασσες.

Είναι σαρκοφάγο ψάρι που κυνηγάει στον βυθό. Τρέφεται κυρίως με μικρές γαρίδες, καρκινοειδή και άλλα μικρά ασπόνδυλα που ζουν στη λάσπη, καθώς και με μικρά καλαμάρια ή ψαράκια.

Σημαντικά Ευρήματα Ερευνών

Σύμφωνα με την IUCN ο Γουρλομάτης κατατάσσεται στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern) λόγω της ευρείας εξάπλωσής του στα βαθιά νερά. Επιστημονικές μελέτες στο Ιόνιο Πέλαγος έδειξαν ότι τα μεγαλύτερα ψάρια τείνουν να ζουν σε μεγαλύτερα βάθη. Επίσης, έρευνες έχουν επιβεβαιώσει ότι σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει σύντροφος, το ψάρι έχει τη σπάνια ικανότητα να γονιμοποιήσει τα αυγά του με το δικό του σπέρμα (αυτογονιμοποίηση), μια στρατηγική επιβίωσης για απομονωμένους πληθυσμούς στην άβυσσο. Πρόσφατες μελέτες ανακάλυψαν επίσης την ύπαρξη συμβιωτικών βακτηρίων στο σώμα του που σχετίζονται με φωτεινότητα, αν και ο μηχανισμός παραμένει υπό διερεύνηση.