Ο Μπαλάς γνωστός και ως Κεφαλάς είναι ένα από τα πιο εκλεκτά και ακριβά ψάρια της οικογένειας των Σπαριδών (Sparidae) στη Μεσόγειο. Είναι στενός συγγενής του Λυθρινιού και του Μουσμουλιού αλλά διαφέρει σημαντικά στον τρόπο ζωής καθώς είναι ψάρι των βαθιών υδάτων. Το σώμα του είναι κοντόχοντρο και ψηλό με ασημένιο χρώμα που γίνεται πιο σκούρο γκρι στη ράχη και ροζ στα πλευρά. Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του από το οποίο πήρε και το όνομα Κεφαλάς είναι τα τεράστια και δυσανάλογα μεγάλα μάτια του. Αυτά αποτελούν προσαρμογή που του επιτρέπει να εκμεταλλεύεται το ελάχιστο φως στα μεγάλα βάθη που ζει.

Ένα άλλο καθοριστικό γνώρισμα για την αναγνώριση του είναι η έντονη μαύρη κηλίδα που βρίσκεται ακριβώς πίσω από το κεφάλι πάνω από τη βάση του θωρακικού πτερυγίου (Blackspot seabream). Αυτή η βούλα είναι πολύ χαρακτηριστική αν και στα πολύ μεγάλα και γέρικα άτομα μπορεί μερικές φορές να ξεθωριάσει.

Είναι ένα βενθοπελαγικό είδος που ζει και κινείται κοντά στον πυθμένα. Προτιμά τους βυθούς με πλούσιο ανάγλυφο όπως βραχώδεις πλαγιές (αποχές) και τραγάνες (μικτός βυθός) αλλά και αμμώδεις εκτάσεις με λάσπη. Το βάθος που τον συναντάμε είναι πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα είδη της οικογένειας και κυμαίνεται συνήθως από τα 100 έως τα 400 μέτρα ενώ μεγάλα άτομα έχουν καταγραφεί ακόμα και στα 700 μέτρα. Τα νεαρά άτομα ζουν σε ρηχότερα νερά κοντά στην ακτή για προστασία και μεταναστεύουν στα βαθιά καθώς ενηλικιώνονται.

Σημαντικά Ευρήματα Ερευνών

Η IUCN κατατάσσει τον Μπαλά παγκοσμίως ως Σχεδόν Απειλούμενο (Near Threatened) καθώς τα αποθέματα του έχουν μειωθεί σημαντικά στον Ατλαντικό. Στη Μεσόγειο η κατάσταση είναι κάπως καλύτερη αλλά παραμένει είδος υπό πίεση. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι είναι ψάρι αργής ανάπτυξης και μεγάλης διάρκειας ζωής που μπορεί να ξεπεράσει τα 15 χρόνια. Επίσης έχει διαπιστωθεί ότι οι πληθυσμοί του είναι ευάλωτοι στην υπεραλίευση επειδή η αλίευση των μεγάλων ατόμων αφαιρεί δυσανάλογα πολλά αρσενικά από τον πληθυσμό διαταράσσοντας την αναπαραγωγική διαδικασία.

Είναι παμφάγο ψάρι με σαφή προτίμηση στη σαρκοφαγία. Η δίαιτα του είναι ποικίλη και προσαρμοσμένη στη ζωή στα βαθιά. Τρέφεται κυρίως με βενθικά και πελαγικά ασπόνδυλα όπως γαρίδες των βαθιών νερών, καβούρια, σκουλήκια (πολύχαιτους) και καλαμάρια. Τα μεγαλύτερα άτομα κυνηγούν και μικρά ψάρια που ζουν στο ίδιο περιβάλλον όπως ο γουρλομάτης.