Ο Σκαρμός είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα και παράξενα ψάρια της Μεσογείου που θυμίζει περισσότερο ερπετό παρά ψάρι. Το επιστημονικό του όνομα saurus σημαίνει «σαύρα» στα αρχαία ελληνικά και περιγράφει τέλεια την εμφάνισή του. Το κεφάλι του είναι πλατύ και πεπλατυσμένο από πάνω, με τα μάτια τοποθετημένα ψηλά και κοντά το ένα στο άλλο, ώστε να μπορεί να βλέπει ενώ είναι θαμμένος στην άμμο. Το σώμα του είναι κυλινδρικό και μακρόστενο, με χρώμα που μιμείται τέλεια τον αμμώδη βυθό (μπεζ με ακανόνιστες κηλίδες), καθιστώντας τον αόρατο.

Το πιο τρομακτικό του χαρακτηριστικό είναι το στόμα του. Είναι τεράστιο, φτάνει πολύ πίσω από τα μάτια και είναι οπλισμένο με σειρές από αμέτρητα, κοφτερά και βελονοειδή δόντια. Το μοναδικό γνώρισμα που τον κάνει να ξεχωρίζει είναι ότι διαθέτει δόντια ακόμα και πάνω στη γλώσσα του, εξασφαλίζοντας ότι κανένα θήραμα δεν μπορεί να ξεφύγει από το δάγκωμά του. Επίσης, διαθέτει ένα μικρό λιπώδες πτερύγιο (adipose fin) στην πλάτη, κοντά στην ουρά.

Είναι ένα βενθικό είδος που ζει αποκλειστικά σε αμμώδεις και αμμολασπώδεις βυθούς, αλλά και σε βραχώδεις περιοχές που έχουν μπαλώματα άμμου. Το βάθος που τον συναντάμε ποικίλλει από πολύ ρηχά νερά (μόλις 2 μέτρα) έως και τα 400 μέτρα. Είναι μοναχικό ψάρι που περνάει τον περισσότερο χρόνο του ακίνητο στον βυθό, στηριζόμενο στα κοιλιακά του πτερύγια σαν τρίποδο, ή μισοθαμμένο στην άμμο περιμένοντας τη λεία του.

Ο Σκαρμός είναι ψάρι μεσαίου μεγέθους. Το συνηθισμένο μήκος αλίευσης κυμαίνεται από 15 έως 25 εκατοστά. Ωστόσο, μπορεί να φτάσει σε μέγιστο μήκος τα 40 εκατοστά, αν και τέτοια μεγέθη είναι λιγότερο συχνά.

Αλιεύεται με ποικίλους τρόπους, όπως δίχτυα, τράτες βυθού, καθετή και καλάμι από την ακτή. Για τους ερασιτέχνες ψαράδες θεωρείται συχνά ενοχλητικό αλίευμα, καθώς καταπίνει το αγκίστρι βαθιά και κόβει τις πετονιές με τα κοφτερά του δόντια. Η εμπορική του αξία είναι μικρή, κυρίως λόγω της εμφάνισής του και των πολλών μικρών οστών που έχει το κρέας του. Παρόλα αυτά, το κρέας του είναι λευκό, σφιχτό και πολύ νόστιμο, και θεωρείται εξαιρετικό για ψαρόσουπα ή για κιμά ψαριού (κεφτέδες), αφού αφαιρεθούν τα κόκκαλα.

Σημαντικά Ευρήματα Ερευνών

Η IUCN κατατάσσει τον Σκαρμό στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern) λόγω της ευρείας εξάπλωσής του. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι παίζει σημαντικό ρόλο στα παράκτια οικοσυστήματα ως θηρευτής που ελέγχει τους πληθυσμούς των μικρόψαρων. Επίσης, η συμπεριφορά του να μένει ακίνητος σαν υποβρύχιο, του έχει χαρίσει σε πολλές περιοχές της Ελλάδας το παρατσούκλι Παπανικολής, από το θρυλικό υποβρύχιο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.