Η Χειλού γνωστή και ως Λαπίνα, Λαμπίνα ή Πετρόψαρο είναι ένα από τα πιο πολύχρωμα και κοινά ψάρια των ελληνικών θαλασσών. Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των Χειλιδών (Labridae) στην οποία ανήκουν επίσης ο Γύλος και ο Σκάρος. Το όνομά της προέρχεται από τα σαρκώδη και μεγάλα χείλη της τα οποία είναι το πιο χαρακτηριστικό της γνώρισμα. Το σώμα της είναι οβάλ και καλυμμένο με μεγάλα λέπια (κυκλοειδή).

Υπάρχει τεράστια ποικιλία ειδών και χρωμάτων με πιο κοινά τα εξής:

Λαπίνα (Symphodus tinca): Το πιο συνηθισμένο είδος γνωστό ως Παγωνόψαρο (Peacock Wrasse) λόγω των χρωμάτων του. Τα αρσενικά έχουν φανταχτερό κιτρινοπράσινο χρώμα με κόκκινες και μπλε κηλίδες ενώ τα θηλυκά είναι γκριζωπά.

Πρασινοχειλού (Labrus viridis): Έχει μακρόστενο σώμα και έντονο πράσινο χρώμα (σμαραγδί) με λευκές κηλίδες που της επιτρέπει να εξαφανίζεται μέσα στα φύκια.

Μαυροχειλού (Labrus merula): Έχει σκούρο καφέ ή μαύρο χρώμα και ζει σε βαθύτερα βραχώδη σημεία.

Όλες οι Χειλούδες παρουσιάζουν έντονο σεξουαλικό διμορφισμό. Τα αρσενικά είναι πραγματικά έργα τέχνης με ιριδίζοντα χρώματα και περίπλοκα σχέδια στο κεφάλι ενώ τα θηλυκά έχουν χρώματα παραλλαγής (καφέ, λαδί) για να κρύβονται ανάμεσα στα βράχια.

Είναι ένα καθαρά παράκτιο βενθικό είδος. Ζει σε ρηχά νερά συνήθως από 1 έως 50 μέτρα. Λατρεύει τους πλούσιους βυθούς δηλαδή περιοχές με πυκνή βλάστηση (φύκια), λιβάδια Ποσειδωνίας και βραχώδεις βυθούς γεμάτους πέτρες και σχισμές. Είναι ημερόβιο ψάρι. Τη νύχτα έχει μια ιδιαίτερη συμπεριφορά καθώς κοιμάται βαθιά ξαπλωμένη στο πλάι ανάμεσα στα βράχια ή τυλιγμένη μέσα στα φύκια.

Είναι σαρκοφάγο ψάρι. Διαθέτει ισχυρά δόντια που προεξέχουν ελαφρώς και φαρυγγικά δόντια στον λαιμό τα οποία χρησιμοποιεί για να σπάει τα κελύφη της λείας της. Τρέφεται κυρίως με βενθικά ασπόνδυλα όπως αχινούς, μικρά καβούρια, γαρίδες και σαλιγκάρια (γαστερόποδα).

Αλιεύεται εύκολα με κάθε παράκτια μέθοδο όπως καθετή, πεταχτάρι, κιούρτους και δίχτυα (μανωμένα). Είναι το πιο συχνό ψάρι που πιάνουν τα παιδιά στα λιμάνια. Έχει χαμηλή εμπορική αξία και σπάνια πωλείται στις μεγάλες αγορές. Ωστόσο γαστρονομικά είναι ένας κρυμμένος θησαυρός. Αν και έχει πολλά κόκκαλα και το κρέας της είναι μαλακό (λιώνει εύκολα), η Χειλού θεωρείται το βασικό μυστικό για την τέλεια κακαβιά. Η γεύση της είναι απίστευτα πλούσια και δίνει στον ζωμό μια μοναδική νοστιμιά και πυκνότητα (χυλώνει τη σούπα). Οι μεγάλες Λαπίνες τρώγονται και τηγανητές.

Σημαντικά Ευρήματα Ερευνών

Η IUCN κατατάσσει τα περισσότερα είδη Χειλούς στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern) αν και η Πρασινοχειλού θεωρείται Τρωτή (Vulnerable) λόγω της καταστροφής των λιβαδιών Ποσειδωνίας. Επιστημονικές μελέτες έχουν ανακαλύψει την ύπαρξη δορυφόρων αρσενικών (sneaker males). Αυτά είναι μικρά αρσενικά που έχουν το χρώμα των θηλυκών για να μην τα επιτίθεται το κυρίαρχο αρσενικό. Μπαίνουν κρυφά στη φωλιά την ώρα του ζευγαρώματος και γονιμοποιούν τα αυγά κλέβοντας την πατρότητα.