Scomber scombrus
Το Σκουμπρί είναι ένα από τα πιο διάσημα, γρήγορα και θρεπτικά ψάρια των θαλασσών μας. Είναι ένα καθαρόαιμο πελαγικό ψάρι που ανήκει στην οικογένεια των Σκομβριδών (Scombridae) και είναι γνωστό για το όμορφο σχέδιο στη ράχη του και την πλούσια γεύση του. Το σώμα του είναι ατρακτοειδές και εξαιρετικά υδροδυναμικό, σχεδιασμένο για γρήγορο και ασταμάτητο κολύμπι. Η ράχη του έχει ένα έντονο μεταλλικό μπλε-πράσινο χρώμα με χαρακτηριστικές, κυματιστές, σκούρες κάθετες ρίγες (σαν τίγρης), οι οποίες είναι πολύ πιο καθαρές και έντονες από του Κολιού.
Το πιο καθοριστικό στοιχείο της φυσιολογίας του είναι ότι δεν διαθέτει νηκτική κύστη. Αυτό σημαίνει ότι, σε αντίθεση με τα περισσότερα ψάρια (και τον Κολιό) που μπορούν να αιωρούνται στο νερό, το Σκουμπρί πρέπει να κολυμπάει ασταμάτητα σε όλη του τη ζωή για να μην βουλιάξει και για να οξυγονώνεται (ram ventilation).
Συχνά συγχέεται με τον Κολιό (Scomber japonicus), αλλά υπάρχει ένας σίγουρος τρόπος διάκρισης. Το Σκουμπρί έχει πάντα καθαρή, ασημί-λευκή κοιλιά χωρίς κανένα σημάδι, βούλα ή γραμμή, ενώ η κοιλιά του Κολιού έχει γκριζωπές κηλίδες ή νερά. Επίσης, το μάτι του Σκουμπριού είναι αισθητά μικρότερο σε σχέση με το κεφάλι του.
Είναι ένα καθαρά πελαγικό και ψυχρόφιλο είδος που ζει στην ανοιχτή θάλασσα. Δεν έχει μόνιμη κατοικία καθώς τα κοπάδια ταξιδεύουν συνεχώς. Πραγματοποιεί εκτεταμένες μεταναστεύσεις. Την άνοιξη και το καλοκαίρι τα κοπάδια πλησιάζουν τις ακτές και ανεβαίνουν στην επιφάνεια για να τραφούν και να αναπαραχθούν, ενώ τον χειμώνα αποσύρονται σε βαθύτερα νερά (έως 200-250 μέτρα) και η δραστηριότητά τους μειώνεται σημαντικά.
Το μέγεθος του Σκουμπριού είναι μεσαίο. Το συνηθισμένο μήκος αλίευσης κυμαίνεται από 20 έως 35 εκατοστά. Μπορεί να φτάσει σε μέγιστο μήκος τα 50-60 εκατοστά και βάρος που πλησιάζει το 1 κιλό, αλλά τέτοια μεγέθη είναι σπάνια στη Μεσόγειο σε σχέση με τον Βόρειο Ατλαντικό.
Είναι ένας ενεργός κυνηγός και ταυτόχρονα φιλτροποιός. Τρέφεται κυρίως με ζωοπλαγκτόν (όπως κωπήποδα και μικρές γαρίδες) που φιλτράρει κολυμπώντας με ανοιχτό στόμα, αλλά και με μικρά ψάρια (όπως γαύρους, αθερίνες και σαρδέλες) τα οποία κυνηγά ενεργά σε κοπάδια.
Είναι ένας ενεργός κυνηγός και ταυτόχρονα φιλτροποιός. Τρέφεται κυρίως με ζωοπλαγκτόν (όπως κωπήποδα και μικρές γαρίδες) που φιλτράρει κολυμπώντας με ανοιχτό στόμα, αλλά και με μικρά ψάρια (όπως γαύρους, αθερίνες και σαρδέλες) τα οποία κυνηγά ενεργά σε κοπάδια.
Αλιεύεται μαζικά από επαγγελματίες με γρι-γρι (πυροφάνι) και τράτες, αλλά και από ερασιτέχνες με τσαπαρί και συρτή αφρού. Έχει μεγάλη εμπορική και διατροφική αξία καθώς είναι ένα από τα πιο πλούσια ψάρια σε Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και βιταμίνες. Το κρέας του είναι εξαιρετικά νόστιμο, με έντονη γεύση. Τρώγεται ψητό (συχνά παντρεμένο με ντομάτα και κρεμμύδι), καπνιστό ή παστό. Όταν παστώνεται και ξεραίνεται στον ήλιο, ονομάζεται Τσίρος, ένας κλασικός μεζές για ούζο.
Η IUCN κατατάσσει το Σκουμπρί στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern). Ωστόσο, επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι πληθυσμοί του στη Μεσόγειο είναι γενετικά διαφοροποιημένοι από αυτούς του Ατλαντικού, υποδεικνύοντας ότι η Μεσόγειος λειτουργεί ως ξεχωριστή περιοχή για το είδος. Επίσης, έρευνες έδειξαν ότι η έλλειψη νηκτικής κύστης του δίνει το πλεονέκτημα να μπορεί να αλλάζει βάθος αστραπιαία (καθώς δεν χρειάζεται να εξισορροπεί την πίεση αερίων), κάτι που το καθιστά εξαιρετικά ευέλικτο στο κυνήγι και τη διαφυγή.