Ο Γαύρος είναι το πιο άφθονο και δημοφιλές μικρό ψάρι των ελληνικών θαλασσών, αποτελώντας τη βάση της διατροφικής αλυσίδας στη Μεσόγειο. Το σώμα του είναι μακρόστενο και στρογγυλό σαν τορπίλη, με έντονο μπλε-πράσινο χρώμα στη ράχη και μια χαρακτηριστική ασημένια ταινία στα πλευρά που γυαλίζει έντονα. Το πιο ξεχωριστό του γνώρισμα είναι το κεφάλι του, έχει ένα ρύγχος που προεξέχει έντονα πάνω από το στόμα, θυμίζοντας μύτη καρχαρία, και το στόμα του είναι ασυνήθιστα μεγάλο, φτάνοντας πολύ πίσω από τα μάτια. Είναι κοινωνικό είδος που ζει σε τεράστια, πυκνά κοπάδια τα οποία κινούνται με απόλυτο συγχρονισμό για να προστατεύονται από τους θηρευτές.

Στην αγορά υπάρχει συχνά σύγχυση με τη Σαρδέλα, αλλά τα δύο ψάρια έχουν βασικές διαφορές. Ο Γαύρος έχει τεράστιο στόμα που φτάνει πίσω από το μάτι και σώμα στρογγυλό, ενώ η Σαρδέλα έχει μικρό στόμα που σταματάει πριν το μάτι και σώμα πιο πλατύ και πλακουτσωτό. Επίσης, ο Γαύρος είναι γνωστός και ως Αντζούγια (όταν είναι παστός) ή Χαψί στη Βόρεια Ελλάδα.

Είναι καθαρά πελαγικό ψάρι που ζει στην ανοιχτή θάλασσα. Το καλοκαίρι κινείται κοντά στην επιφάνεια, σε βάθη από 0 έως 50 μέτρα, ενώ τον χειμώνα κατεβαίνει σε μεγάλα βάθη που φτάνουν έως και τα 400 μέτρα για να βρει σταθερή θερμοκρασία. Είναι είδος που αντέχει μεγάλες αλλαγές στην αλατότητα, γι' αυτό και συχνά πλησιάζει σε εκβολές ποταμών και λιμνοθάλασσες.

Είναι μικρό ψάρι με σύνηθες μήκος τα 12 με 15 εκατοστά. Το μέγιστο μήκος που μπορεί να φτάσει είναι τα 20 εκατοστά.

Τρέφεται φιλτράροντας το νερό καθώς κολυμπάει με το στόμα ανοιχτό. Η τροφή του αποτελείται κυρίως από ζωοπλαγκτόν, δηλαδή μικροσκοπικά καρκινοειδή όπως τα κωπήποδα, αλλά και από αυγά άλλων ψαριών.

Αποτελεί το δεύτερο σημαντικότερο αλίευμα στην Ελλάδα μετά τη Σαρδέλα. Αλιεύεται μαζικά με γρι-γρι τη νύχτα και με τράτες. Αν και έχει χαμηλή τιμή λόγω της αφθονίας του, έχει τεράστια διατροφική αξία πλούσια σε Ωμέγα-3 λιπαρά. Στην κουζίνα είναι εξαιρετικά ευέλικτος, καθώς τρώγεται τηγανητός, ψητός, μαρινάτος με ξύδι ή παστός.

Σημαντικά Ευρήματα Ερευνών

Σύμφωνα με την IUCN, ο Γαύρος κατατάσσεται στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern) σε παγκόσμιο επίπεδο και στη Μεσόγειο. Ωστόσο, οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι οι πληθυσμοί του παρουσιάζουν έντονες αυξομειώσεις που εξαρτώνται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως η θερμοκρασία του νερού και η διαθεσιμότητα του πλαγκτόν. Επίσης, έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο της εναλλαγής κυριαρχίας με τη Σαρδέλα, όταν ο πληθυσμός του ενός είδους αυξάνεται, του άλλου τείνει να μειώνεται, λόγω του ανταγωνισμού για την ίδια τροφή.