Η Σμέρνα, γνωστή σε κάποιες περιοχές και ως Σμύρνα, είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και παρεξηγημένα ψάρια των ελληνικών θαλασσών. Έχει μακρύ, οφιοειδές σώμα χωρίς λέπια και χωρίς ζυγά πτερύγια (δεν έχει θωρακικά ή κοιλιακά πτερύγια), με το ραχιαίο πτερύγιο να ξεκινά ακριβώς πίσω από το κεφάλι και να ενώνεται με την ουρά. Το δέρμα της είναι παχύ, λείο και καλύπτεται από προστατευτική βλέννα. Το χρώμα της είναι εντυπωσιακό, σκούρο καφέ ή μαύρο με ακανόνιστες κίτρινες ή λευκές κηλίδες (μαρμαρωτό σχέδιο), που της προσφέρουν τέλειο καμουφλάζ στα βράχια.

Το πιο χαρακτηριστικό της γνώρισμα είναι το κεφάλι της. Αν και σχετικά μικρό, διαθέτει ένα τεράστιο στόμα που φτάνει πίσω από τα μάτια. Οι σιαγόνες της είναι οπλισμένες με μακριά, μυτερά και πολύ αιχμηρά δόντια που γέρνουν προς τα μέσα, κάνοντας τη διαφυγή της λείας αδύνατη.

Το Μυστικό Όπλο: Φαρυγγικά Σαγόνια. Επιστημονικές έρευνες έχουν αποκαλύψει ότι η Σμέρνα διαθέτει έναν μοναδικό μηχανισμό σύλληψης τροφής, παρόμοιο με το πλάσμα της ταινίας "Alien". Εκτός από τα κανονικά σαγόνια, διαθέτει ένα δεύτερο σετ σαγονιών στον λαιμό της (φαρυγγικά σαγόνια). Όταν πιάσει το θήραμα με το στόμα της, τα φαρυγγικά σαγόνια εκτινάσσονται προς τα εμπρός, αρπάζουν τη λεία και την τραβούν βαθιά μέσα στον οισοφάγο.

Είναι ένα βενθικό είδος που ζει σε βραχώδεις περιοχές, υφάλους και ναυάγια. Προτιμά τα ρηχά και μεσαία βάθη, συνήθως από την επιφάνεια έως τα 100 μέτρα. Είναι αυστηρά εδαφικό ψάρι. Περνάει την ημέρα κρυμμένη μέσα σε στενές τρύπες και σχισμές βράχων, αφήνοντας να φαίνεται μόνο το κεφάλι της.

Η Σμέρνα μπορεί να φτάσει σε αρκετά μεγάλο μέγεθος. Το συνηθισμένο μήκος της κυμαίνεται από 60 έως 100 εκατοστά, αλλά μπορεί να ξεπεράσει τα 1.3 μέτρα και βάρος τα 6-8 κιλά (αν και υπάρχουν αναφορές για μεγαλύτερα άτομα έως 1.5 μέτρα).

Είναι ένας νυκτόβιος και αδίστακτος θηρευτής. Βγαίνει από το θαλάμι της τη νύχτα και κυνηγάει χρησιμοποιώντας κυρίως την εξαιρετικά ανεπτυγμένη όσφρησή της, καθώς η όρασή της είναι σχετικά φτωχή. Η δίαιτα της περιλαμβάνει ψάρια, κεφαλόποδα (χταπόδια και σουπιές, που είναι η αγαπημένη της λιχουδιά) και καρκινοειδή. Συχνά συνεργάζεται με άλλα ψάρια (όπως ο Ροφός) για να εγκλωβίσει τη λεία της. Επίσης, έχει παρατηρηθεί συμβιωτική σχέση με τις γαρίδες καθαριστές, οι οποίες μπαίνουν στο στόμα της για να καθαρίσουν τα δόντια της από παράσιτα χωρίς να κινδυνεύουν να φαγωθούν.

Η αναπαραγωγή της Σμέρνας λαμβάνει χώρα κατά τους θερμούς μήνες, συνήθως από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο, ανάλογα με τη θερμοκρασία του νερού. Είναι γονοχωριστικό είδος (ξεχωριστά αρσενικά και θηλυκά) και τα αυγά της είναι πελαγικά.

Αλιεύεται με στατικά δίχτυα, παραγάδια, κιούρτους και καθετή. Για τους ψαροντουφεκάδες αποτελεί εύκολο στόχο αλλά απαιτεί προσοχή καθώς αντιδρά βίαια και μπορεί να επιτεθεί αν δεν χτυπηθεί καίρια. Αν και το κρέας της είναι λευκό, λιπαρό και εξαιρετικά νόστιμο (ανώτερο του Μουγγριού κατά πολλούς), έχει χαμηλή εμπορική αξία. Αυτό οφείλεται στην τρομακτική της όψη, τα πολλά κόκκαλα και τη δύσκολη προετοιμασία της, καθώς απαιτεί γδάρσιμο (γάλεμα) λόγω του σκληρού δέρματος. Είναι ιδανική για σούπα, ψητή ή τηγανητή.

Η IUCN κατατάσσει τη Σμέρνα στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern) λόγω της ευρείας κατανομής και της σταθερότητας των πληθυσμών της. Επιστημονικές μελέτες έχουν εστιάσει στον πολύπλοκο μηχανισμό των φαρυγγικών σαγονιών της, ο οποίος της επιτρέπει να καταπίνει μεγάλα θηράματα σε στενούς χώρους (μέσα στις τρύπες) όπου δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αναρρόφηση όπως άλλα ψάρια.

1. Δάγκωμα: Αν και η Σμέρνα δεν είναι επιθετική από τη φύση της και επιτίθεται μόνο αν νιώσει ότι απειλείται ή παγιδευτεί, το δάγκωμα της είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Λόγω των δοντιών και των βακτηρίων στο στόμα της, το τραύμα είναι βαθύ, επώδυνο και επιρρεπές σε σοβαρές μολύνσεις.
2. Τοξικό Αίμα: Όπως και το Μουγγρί, το αίμα της Σμέρνας περιέχει μια θερμολαλή ιχθυοτοξίνη που είναι επικίνδυνη αν καταναλωθεί ωμή ή έρθει σε επαφή με ανοιχτές πληγές. Η τοξίνη καταστρέφεται πλήρως με το μαγείρεμα (άνω των 75°C).