Sardinella aurita


Η Φρίσσα γνωστή και ως Τριρίτσα ή Σαρδελομάνα είναι ένα από τα πιο κοινά μικρά πελαγικά ψάρια της Μεσογείου. Αν και συχνά πωλείται μαζί με τη Σαρδέλα ή συγχέεται με αυτήν είναι ένα ξεχωριστό είδος με δικά του χαρακτηριστικά. Το σώμα της είναι επίμηκες και πλευρικά συμπιεσμένο με χρώμα μπλε-πράσινο στη ράχη και ασημένιο στα πλευρά.
Το πιο καθοριστικό γνώρισμα που την ξεχωρίζει από τη Σαρδέλα είναι η κοιλιά της. Αν χαϊδέψετε την κοιλιά της Φρίσσας από την ουρά προς το κεφάλι θα νιώσετε ότι είναι τραχιά και κοφτερή σαν πριόνι ή μαχαίρι λόγω των ειδικών λεπιών που σχηματίζουν καρίνα. Αντίθετα η κοιλιά της Σαρδέλας είναι ομαλή και στρογγυλεμένη. Επίσης η Φρίσσα έχει μια χαρακτηριστική χρυσή ταινία που διατρέχει το σώμα της οριζόντια (εξού και το επιστημονικό όνομα aurita που σημαίνει χρυσή) αν και αυτή συχνά ξεθωριάζει μετά τον θάνατο του ψαριού.
Είναι ένα καθαρά πελαγικό είδος που ζει σε μεγάλα κοπάδια τα οποία κινούνται συνεχώς. Προτιμά τα θερμά νερά και είναι πιο άφθονη στη Νότια Μεσόγειο. Τη συναντάμε σε βάθη που κυμαίνονται από την επιφάνεια έως και τα 350 μέτρα. Παρουσιάζει έντονη ημερήσια κάθετη μετανάστευση καθώς την ημέρα παραμένει σε βαθύτερα νερά για προστασία και τη νύχτα ανεβαίνει μαζικά στην επιφάνεια για να τραφεί.
Είναι γενικά μεγαλύτερη από την κοινή Σαρδέλα. Το συνηθισμένο μήκος αλίευσης είναι 15 έως 25 εκατοστά. Ωστόσο είναι είδος που μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει τα 30 εκατοστά σε μήκος φτάνοντας έως τα 33 εκατοστά.
Είναι πλαγκτονοφάγο ψάρι. Κολυμπά με το στόμα ανοιχτό φιλτράροντας το νερό μέσω των βραγχίων της για να συγκρατήσει ζωοπλαγκτόν (όπως κωπήποδα και προνύμφες) και φυτοπλαγκτόν. Η ικανότητά της να τρέφεται και με τα δύο είδη πλαγκτόν της δίνει πλεονέκτημα επιβίωσης σε σχέση με άλλα είδη.
Η αναπαραγωγή της Φρίσσας λαμβάνει χώρα κατά τους θερμούς μήνες του έτους σε αντίθεση με τη Σαρδέλα που προτιμά τα κρύα. Στη Μεσόγειο η περίοδος αυτή εκτείνεται κυρίως το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο όταν τα νερά είναι ζεστά.
Η αναπαραγωγή της Φρίσσας λαμβάνει χώρα κατά τους θερμούς μήνες του έτους σε αντίθεση με τη Σαρδέλα που προτιμά τα κρύα. Στη Μεσόγειο η περίοδος αυτή εκτείνεται κυρίως το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο όταν τα νερά είναι ζεστά.
Η IUCN κατατάσσει τη Φρίσσα στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern). Οι επιστημονικές μελέτες την θεωρούν ως δείκτη της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο. Λόγω της προτίμησης της στα ζεστά νερά οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει ότι οι πληθυσμοί της αυξάνονται και επεκτείνονται προς τα βόρεια (φαινόμενο τροπικοποίησης), ανταγωνιζόμενοι την ψυχρόφιλη Σαρδέλα. Σε χρονιές με υψηλές θερμοκρασίες η Φρίσσα τείνει να κυριαρχεί εις βάρος της Σαρδέλας.