Symphodus tinca / Labrus viridis / Labrus merula



Είναι ένα καθαρά παράκτιο βενθικό είδος. Ζει σε ρηχά νερά συνήθως από 1 έως 50 μέτρα. Λατρεύει τους πλούσιους βυθούς δηλαδή περιοχές με πυκνή βλάστηση (φύκια), λιβάδια Ποσειδωνίας και βραχώδεις βυθούς γεμάτους πέτρες και σχισμές. Είναι ημερόβιο ψάρι. Τη νύχτα έχει μια ιδιαίτερη συμπεριφορά καθώς κοιμάται βαθιά ξαπλωμένη στο πλάι ανάμεσα στα βράχια ή τυλιγμένη μέσα στα φύκια.
Το μέγεθος ποικίλλει ανάλογα με το είδος. Η Λαπίνα (S. tinca) φτάνει συνήθως τα 20 με 25 εκατοστά και μέγιστο τα 40 εκατοστά. Η Πρασινοχειλού και η Μαυροχειλού είναι μεγαλύτερες και μπορούν να φτάσουν σε μήκος τα 45-50 εκατοστά και βάρος που πλησιάζει το 1 κιλό.
Είναι σαρκοφάγο ψάρι. Διαθέτει ισχυρά δόντια που προεξέχουν ελαφρώς και φαρυγγικά δόντια στον λαιμό τα οποία χρησιμοποιεί για να σπάει τα κελύφη της λείας της. Τρέφεται κυρίως με βενθικά ασπόνδυλα όπως αχινούς, μικρά καβούρια, γαρίδες και σαλιγκάρια (γαστερόποδα).
Η αναπαραγωγή της Χειλούς είναι εντυπωσιακή και λαμβάνει χώρα την άνοιξη (Μάρτιος-Ιούνιος). Τα περισσότερα είδη είναι πρωτόγυνα ερμαφρόδιτα (γεννιούνται θηλυκά και γίνονται αρσενικά). Το αρσενικό είδος Symphodus tinca χτίζει μια περίτεχνη φωλιά από φύκια τα οποία κουβαλάει με το στόμα του και τα κολλάει με μια ειδική βλέννα. Στη συνέχεια εκτελεί έναν εντυπωσιακό χορό για να προσελκύσει τα θηλυκά να γεννήσουν στη φωλιά. Αφού γονιμοποιήσει τα αυγά το αρσενικό μένει εκεί και τα φυλάει με επιθετικότητα μέχρι να εκκολαφθούν.
Αλιεύεται εύκολα με κάθε παράκτια μέθοδο όπως καθετή, πεταχτάρι, κιούρτους και δίχτυα (μανωμένα). Είναι το πιο συχνό ψάρι που πιάνουν τα παιδιά στα λιμάνια. Έχει χαμηλή εμπορική αξία και σπάνια πωλείται στις μεγάλες αγορές. Ωστόσο γαστρονομικά είναι ένας κρυμμένος θησαυρός. Αν και έχει πολλά κόκκαλα και το κρέας της είναι μαλακό (λιώνει εύκολα), η Χειλού θεωρείται το βασικό μυστικό για την τέλεια κακαβιά. Η γεύση της είναι απίστευτα πλούσια και δίνει στον ζωμό μια μοναδική νοστιμιά και πυκνότητα (χυλώνει τη σούπα). Οι μεγάλες Λαπίνες τρώγονται και τηγανητές.
Η IUCN κατατάσσει τα περισσότερα είδη Χειλούς στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern) αν και η Πρασινοχειλού θεωρείται Τρωτή (Vulnerable) λόγω της καταστροφής των λιβαδιών Ποσειδωνίας. Επιστημονικές μελέτες έχουν ανακαλύψει την ύπαρξη δορυφόρων αρσενικών (sneaker males). Αυτά είναι μικρά αρσενικά που έχουν το χρώμα των θηλυκών για να μην τα επιτίθεται το κυρίαρχο αρσενικό. Μπαίνουν κρυφά στη φωλιά την ώρα του ζευγαρώματος και γονιμοποιούν τα αυγά κλέβοντας την πατρότητα.