Το Προσφυγάκι είναι ένα μικρό βενθοπελαγικό ψάρι που ανήκει στην οικογένεια των Γαδιδών (Gadidae), είναι δηλαδή ξαδερφάκι του Μπακαλιάρου και του Βακαλάου. Το σώμα του είναι λεπτό και μακρόστενο, με χρώμα μπλε-γκρι στη ράχη που σταδιακά γίνεται ασημί και καταλήγει σε λευκό στην κοιλιά. Το στόμα του είναι σχετικά μεγάλο και η κάτω γνάθος προεξέχει ελαφρώς προς τα εμπρός.

Το πιο καθοριστικό χαρακτηριστικό για την αναγνώρισή του, που το ξεχωρίζει από τον νεαρό Μπακαλιάρο (με τον οποίο συχνά συγχέεται και πωλείται ως μπακαλιαράκι), είναι τα πτερύγια της ράχης. Το Προσφυγάκι έχει τρία (3) ξεχωριστά ραχιαία πτερύγια που απέχουν μεταξύ τους, ενώ ο Μπακαλιάρος έχει μόνο δύο (ένα κοντό μπροστά και ένα πολύ μακρύ πίσω). Επίσης, το Προσφυγάκι δεν έχει το χαρακτηριστικό μουστάκι στο πηγούνι που έχουν άλλα είδη της ίδιας οικογένειας.

Ιστορία του Ονόματος

Το όνομα Προσφυγάκι έχει ιστορικές ρίζες και συνδέεται με τη νεότερη ελληνική ιστορία. Το ψάρι αυτό εμφανίζεται σε τεράστια κοπάδια και, λόγω της χαμηλής τιμής και της αφθονίας του, αποτέλεσε βασική τροφή για τον πληθυσμό σε περιόδους φτώχειας και προσφυγιάς (όπως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή). Έτσι, συνδέθηκε στη συνείδηση του κόσμου ως η προσιτή, λαϊκή τροφή που έσωσε κόσμο από την πείνα.

Είναι ψάρι των βαθιών νερών που ζει και κινείται στα όρια της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας. Κατά τη διάρκεια της ημέρας σχηματίζει πυκνά κοπάδια κοντά στον βυθό, σε βάθη από 150 έως 400 μέτρα (αν και έχει βρεθεί μέχρι και τα 3000 μέτρα). Τη νύχτα πραγματοποιεί κάθετες μεταναστεύσεις και ανεβαίνει σε ρηχότερα στρώματα νερού για να τραφεί.

Είναι μικρόσωμο ψάρι. Το συνηθισμένο μήκος αλίευσης στην Ελλάδα είναι 15 έως 25 εκατοστά. Μπορεί να φτάσει σε μέγιστο μήκος τα 40 εκατοστά, αλλά τέτοια μεγέθη είναι σπάνια στη Μεσόγειο σε σχέση με τον Ατλαντικό.

Είναι ένας δραστήριος θηρευτής μικρών οργανισμών. Τρέφεται κυρίως με ζωοπλαγκτόν, και συγκεκριμένα με μικροσκοπικά καρκινοειδή όπως ευφαυσιειδή (krill) και αμφίποδα. Τα μεγαλύτερα άτομα τρέφονται επίσης με μικρά μεσοπελαγικά ψάρια (όπως μυκητόψαρα) και μικρά κεφαλόποδα.

Αλιεύεται μαζικά και σχεδόν αποκλειστικά από μηχανότρατες βυθού που δραστηριοποιούνται σε βαθιά νερά. Έχει χαμηλή εμπορική αξία και είναι από τα πιο φθηνά ψάρια της αγοράς. Παρόλα αυτά, το κρέας του είναι εξαιρετικό, κατάλευκο, τρυφερό και πολύ νόστιμο (θυμίζει έντονα μπακαλιάρο), ιδανικό για τηγάνισμα. Το μοναδικό του μειονέκτημα είναι ότι είναι πολύ ευπαθές, η σάρκα του μαλακώνει πολύ γρήγορα μετά την αλίευση, γι' αυτό πρέπει να καταναλώνεται ολόφρεσκο, ιδανικά την ίδια μέρα.

Σημαντικά Ευρήματα Ερευνών