Σαυρίδι

Το Σαυρίδι, γνωστό και ως Σαφρίδι, είναι ένα από τα πιο άφθονα, κοινά και εμπορικά ψάρια της Μεσογείου. Είναι ένα μικρό πελαγικό είδος, διάσημο για τα σκληρά κοκκαλάκια στην ουρά του, την υψηλή διατροφική του αξία (πλούσιο σε Ωμέγα-3) και την πολύ προσιτή τιμή του. Το σώμα του είναι τορπιλοειδές, με ασημί χρώμα που γίνεται γκρι-μπλε στη ράχη.

Το πιο αναγνωρίσιμο γνώρισμα του γένους Trachurus είναι η πλευρική του γραμμή. Σε αντίθεση με τα περισσότερα ψάρια, η γραμμή αυτή είναι πλήρως θωρακισμένη με μια σειρά από μεγάλες, σκληρές οστέινες πλάκες που μοιάζουν με λέπια και ονομάζονται οστέινα πλακίδια. Αυτά τα κοκκαλάκια γίνονται πιο μεγάλα και αιχμηρά καθώς πλησιάζουν την ουρά και παρέχουν προστασία και υδροδυναμική σταθερότητα. Λόγω αυτού του χαρακτηριστικού, συχνά συγχέεται με το Κοκκάλι (Caranx crysos), το οποίο ανήκει στην ίδια οικογένεια αλλά έχει λιγότερο έντονα οστέινα πλακίδια. Στην καθομιλουμένη πολλοί αποκαλούν και το Σαυρίδι τραχούρι, όμως η επίσημη ονομασία Τραχούρι ανήκει στο Κοκκάλι.

Στη Μεσόγειο συναντάμε κυρίως δύο είδη που ξεχωρίζουν από το μήκος της δευτερεύουσας πλευρικής γραμμής (μιας αχνής γραμμής πάνω από την κύρια):

• Γκριζοσάφριδο (Trachurus trachurus): Η δευτερεύουσα γραμμή είναι μακριά και φτάνει πίσω από την αρχή του πρώτου ραχιαίου πτερύγιου. Είναι συνήθως ελαφρώς μεγαλύτερο.
• Ασπροσάφριδο (Trachurus mediterraneus): Η δευτερεύουσα γραμμή είναι κοντή και σταματά πριν από την αρχή του πρώτου ραχιαίου πτερύγιου.

Είναι ένα κοινό μικρό πελαγικό είδος που ζει σε μεγάλα και πολυπληθή κοπάδια. Παρουσιάζει έντονη εποχιακή κάθετη μετανάστευση. Το καλοκαίρι τα κοπάδια ανεβαίνουν σε πιο ρηχά και παράκτια νερά, συνήθως από την επιφάνεια έως τα 100 μέτρα, για να τραφούν. Τον χειμώνα μεταναστεύουν σε πολύ βαθιά νερά, φτάνοντας έως και τα 500 μέτρα, όπου παραμένουν κοντά στον βυθό.

Είναι ένας λαίμαργος θηρευτής του πελάγους. Τρέφεται κυρίως με ζωοπλαγκτόν, μικρά ψάρια (όπως γαύρους και αθερίνες), μαλακόστρακα (γαρίδες) και κεφαλόποδα. Κυνηγάει σε κοπάδια, συχνά συνεργαζόμενο με άλλα πελαγικά είδη όπως οι κολιοί.

Η αναπαραγωγή του λαμβάνει χώρα στην ανοιχτή θάλασσα κατά την άνοιξη και νωρίς το καλοκαίρι. Τα αυγά του είναι πελαγικά. Τα νεαρά άτομα συχνά βρίσκουν καταφύγιο κάτω από τις ομπρέλες μεγάλων μεδουσών για να προστατευτούν από τους θηρευτές.

Είναι ένα από τα πιο σημαντικά αλιεύματα σε όγκο. Αλιεύεται μαζικά με τράτες βυθού και γρι-γρι (πυροφάνι). Είναι επίσης πολύ αγαπητό στους ερασιτέχνες ψαράδες που το ψαρεύουν με τσαπαρί (sabiki), καθετές ή ψιλές συρτές αφρού. Αν και το κρέας του θεωρείται μέτριας ποιότητας και έχει χαμηλή εμπορική αξία, είναι εξαιρετικά νόστιμο και υγιεινό αρκεί να είναι απολύτως φρέσκο. Μαγειρεύεται συνήθως τηγανητό, ψητό ή σαβόρο. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το ελάχιστο μέγεθος αλίευσης είναι τα 15 εκατοστά.

Η IUCN κατατάσσει το Σαυρίδι στα Τρωτά είδη (Vulnerable), καθώς οι πληθυσμοί του εκτιμάται ότι έχουν μειωθεί κατά 35 έως 40 τοις εκατό μέσα σε τρεις γενιές, κυρίως λόγω της έντονης αλιευτικής πίεσης. Επιστημονικές μελέτες έχουν αναδείξει τον κομβικό του ρόλο στο θαλάσσιο οικοσύστημα ως σύνδεσμος ανάμεσα στο πλαγκτόν και τους μεγάλους θηρευτές (όπως δελφίνια και τόνοι). Επίσης, έρευνες έδειξαν ότι τα αποθέματα στη Μεσόγειο παρουσιάζουν διακυμάνσεις που δεν οφείλονται μόνο στην αλιεία αλλά και σε κλιματικούς παράγοντες που επηρεάζουν την παραγωγή πλαγκτόν.