Ζύγαινα

Η Ζύγαινα ή Σφυροκέφαλος είναι ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους καρχαρίες παγκοσμίως λόγω του μοναδικού σχήματος του κεφαλιού της που θυμίζει σφυρί. Το συγκεκριμένο είδος ξεχωρίζει από τους άλλους σφυροκέφαλους καθώς το μπροστινό μέρος του κεφαλιού του είναι καμπυλωτό και λείο χωρίς το χαρακτηριστικό βαθούλωμα που έχουν τα συγγενικά του είδη στο κέντρο. Το σώμα της είναι στιβαρό και υδροδυναμικό με χρώμα λαδί ή γκρι στη ράχη και λευκό στην κοιλιά. Τα μάτια βρίσκονται στα άκρα του σφυριού προσφέροντας εξαιρετική πανοραμική όραση ενώ το πλατύ κεφάλι λειτουργεί και ως πηδάλιο για γρήγορους ελιγμούς.

Προτιμά τα εύκρατα και ζεστά νερά. Ζει τόσο στην ανοιχτή θάλασσα όσο και κοντά στις ακτές, και συχνά πλησιάζει την επιφάνεια με το ραχιαίο πτερύγιο να εξέχει από το νερό. Στη Μεσόγειο είναι πλέον σπάνια, αλλά μπορεί ακόμα να εντοπιστεί να μεταναστεύει σε μεγάλα κοπάδια, κυρίως το καλοκαίρι.

Είναι δεινός κυνηγός. Η αγαπημένη της τροφή είναι τα σαλάχια και ιδιαίτερα οι τρυγόνες. Χρησιμοποιεί το πλατύ της κεφάλι για να χτυπήσει και να ακινητοποιήσει το σαλάχι στον βυθό, αποφεύγοντας το δηλητηριώδες κεντρί του, που συχνά βρίσκεται καρφωμένο στο στόμα του καρχαρία χωρίς να τον ενοχλεί. Τρέφεται επίσης με καλαμάρια, ψάρια όπως σκουμπριά και γαύρους, αλλά και με μικρότερους καρχαρίες.

Είναι ζωοτόκο είδος και μάλιστα αναπτύσσει πλακούντα όπως τα θηλαστικά για να τρέφει τα έμβρυα μέσα στη μήτρα. Η εγκυμοσύνη διαρκεί περίπου 10 με 11 μήνες. Το θηλυκό γεννά έναν μεγάλο αριθμό νεογνών συνήθως από 20 έως 40 μικρά τα οποία έχουν μήκος 50-60 εκατοστά και είναι πλήρως σχηματισμένα και ικανά να κολυμπήσουν και να κυνηγήσουν αμέσως.

Στη Μεσόγειο η αλιεία της Ζύγαινας απαγορεύεται αυστηρά. Παγκοσμίως όμως αλιεύεται παράνομα κυρίως για τα πτερύγιά της τα οποία έχουν μεγάλη ζήτηση στην ασιατική αγορά για καρχαριόσουπα ενώ το υπόλοιπο σώμα συχνά πετιέται. Το κρέας της θεωρείται χαμηλής ποιότητας και σπάνια καταναλώνεται καθώς μπορεί να συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά ουρίας.

Η IUCN έχει χαρακτηρίσει τη Ζύγαινα Κρισίμως Κινδυνεύουσα (Critically Endangered) στη Μεσόγειο, καθώς οι πληθυσμοί της έχουν καταρρεύσει τις τελευταίες δεκαετίες. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι το «σφυρί» της είναι γεμάτο με χιλιάδες ηλεκτροϋποδοχείς (τις λεγόμενες λήκυθους του Lorenzini), που της επιτρέπουν να ανιχνεύει τον ηλεκτρικό παλμό της καρδιάς των θηραμάτων της, ακόμα κι όταν αυτά είναι θαμμένα στην άμμο. Αυτό την κάνει έναν από τους πιο αποτελεσματικούς ανιχνευτές βιολογικών σημάτων στο ζωικό βασίλειο.